Hoe maak je een compostbak en aangepaste bodem voor de inzet van roofmijten

compostbak en bodem voor Stratiolaelaps scimitus roofmijten

De compostbak komt onder de bodem

Als je roofmijten (Stratiolaelaps scimitus) wil inzetten als bestrijdingsmethode tegen varroamijten, dan is een onder-compostbak nodig waarin de roofmijten kunnen gedijen.

Met het hout van onbehandelde paletten maak ik 3 kaders.

De 3 kaders worden met behulp van latten aan de binnenkant aan mekaar geschroefd. De kanten van de onderbodem wordt zo minstens 2.5 cm dik, het minimum aan isolatie om de roofmijten tegen hitte en koude te beschermen. De onderbak moet stevig genoeg zijn om een bijenkast met volle honingzolders te kunnen dragen. De bodem wordt enkele dagen gedrenkt in lijnzaadolie (van eerste koude persing). Dit beschermt het hout tegen rotting. Vooral de onderkant die op de grond komt te staan is erg gevoelig.

Geen varroabodem, maar roofmijtbodem

De gebruikelijke varroabodems kunnen niet meer gebruikt worden. De roofmijten kunnen immers moeilijk vanuit de compostbak over de traditionele bodems met schuiven en vliegplanken naar boven klimmen.

aangepaste bodem voor inzet roofmijten

De bodem die we gebruiken voor de inzet van de roofmijten is eenvoudiger dan de traditionele varroabodem. Een kader van 4 planken – ik heb hier toevallig tropisch hardhout gebruikt, maar alle andere houtsoorten voldoen ook- met in de voorste plank 3 vlieggaten van 22mm. De vlieggaten zijn schuin geboord dat het niet kan binnen regenen.

Aan de onderkant van de bodem komt een gaas, dat er voornamelijk voor gaat zorgen dat er geen muizen langs onder in het bijenvolk kunnen binnendringen en dat de bijen niet ontsnappen als de compostbak moet bijgevuld worden.

De bodem komt op de onderbak, die ondertussen tjokvol compost zit en de roofmijten worden losgelaten in de bodem. Onmiddellijk daarna komt het bijenvolk rechtstreeks op de bodem te staan.


Een compostbak voor meerdere bodems

De compostbak hierboven beschreven voldoet prima, alleen is een controle lastig als er 2 broedbakken en 2 honinghoogsels op staan, want dan moet ik bijna 80 kg tillen. Vandaar dat ik nu grotere compostbakken bouw waar meerdere bijenkasten op kunnen staan.

compostbak voor 3 bijenkasten
compostbak voor 3 bijenkasten

Het voordeel is vooral dat je gemakkelijk kan nakijken of de compost moet bijgevuld worden en of er nog roofmijten in de compost zitten.

bijenvolken op compost met roofmijten
bijenvolken op compost met roofmijten
Date/time:
Categories: natuurlijk imkeren

20 Comments

  1. hallo Pieter.
    het volk wordt op de roofmijtgaasbodem geplaatst.
    maar is er dan niet een open ruimte tussen de onderkant van het hoogsel en de gaasbodem ?
    door de invliegruimte .
    ik dacht dat die onderkant de compost moest raken of ben ik verkeerd en kruipen de roofmijten dan langs de zijkant omhoog naar de ramen ?
    ik zou met de roofmijten willen starten, maar zie het hele plaatje nog niet….

    groetes, bie.

    • Beste Bie,

      Ja, hoor, je hebt dat helemaal goed gezien! De broedbak komt op de bodem met gaas, en er is dus een tussenruimte. Dat is absoluut niet erg of storend. Remember, in een holle boom is er soms enkele meters ruimte onder de raten.
      De compost mag het gaas raken, maar compost zakt na een tijd. En inderdaad, de roofmijten kruipen langs de zijkant (ook) naar boven in de kast. Vandaar de noodzaak om eigen bodems te maken, omdat de gebruikelijke bodems teveel barrieres hebben (groeven voor de schuiflades enzo). Als er nog uitleg nodig is, laat het dan zeker weten !
      Groetjes en veel succes ! Pieter

  2. Beste Pieter,

    Bedankt en proficiat met jouw duidelijke website!
    Als ik naar jouw bodem kijk zie ik daar nog twee balkjes in liggen, ik veronderstel dat deze dienst doen als loopplank voor de bijen. Waarom een L-patroon en niet helemaal rond?

    Wat is de diepte van de bak en de afmetingen van jouw balkjes in de binnenkant?

    Bedankt voor de tips,
    Maxim

    • Beste Maxim,
      dankjewel voor de complimentjes!
      Nu, je gaat wellicht glimlachen met het antwoord voor dat L-patroon, maar dat was eenvoudig weg omdat ik nog een laatste restje rooster had liggen dat te klein was, en ik heb dat dan doen passen met 2 plankjes. Ik denk dat zo’n binnenloopplank niet nodig is, hoor, wanneer ik mijn volgende bodems maak, dan zorg ik dat de rooster gewoon helemaal rond is.

      De diepte van de bak is 25 cm, maar dit is gewoon toevallig omdat dit die bodems samenstel met planken van gevonden paletten. Dus als die plankjes toevallig 10 cm breed waren, dan was de diepte van de bak 30 cm geweest. 🙂 De dikte is ongeveer 2.4 cm. Dit is de dikte van 2 planken. De ene staan horizontal (3 ringen) de andere staan vertikaal om de 3 ringen bij elkaar te houden voor de stevigheid.
      Succes ermee en ik ben natuurlijk ook benieuwd naar jouw bevindingen!
      Pieter

  3. Goedeavond
    Wat een mooi en duidelijk verhaal over het maken van een onderbak voor de roofmijt.
    Maar nu begrijp ik dat de compostbak bijgevuld moet worden, moet je dan de kist eraf tillen? En zou dit ook evt kunnen op een stenen ondergrond.
    Groetjes Natasja

    • Beste Natasja,
      De compostbak blijft inderdaad staan, het is de roofmijtbodem met kast erop die je verschuift om de compost terug aan te vullen.
      Als je wil werken met een stenen ondergrond, dan gaat dat zeker lukken voor 1 seizoen. Je hebt hierbij 1 nadeel dat de roofmijten bij heel lage temperaturen niet de grond in kunnen kruipen en misschien bevriezen. Hetzelfde geldt voor extreme droogte. Stel dat het heel droog wordt, dan zullen de roofmijten het vocht opzoeken onder de compost of zelfs de grond in. Bij een stenen ondergrond zal dat moeilijker zijn en zal je zelf alerter moeten zijn om regelmatig te bevochtigen. Maar er zijn imkers die ieder jaar opnieuw in het voorjaar nieuwe roofmijten in hun onderbakken of compostbakken loslaten omdat ze niet in de mogelijkheid zijn om de onderbakken op de volle grond te zetten (bijenhal, dak, terras,…). En dat werkt ook.
      Groetjes, pieter (en tof dat je het een duidelijk verhaal vindt!)

  4. Dag Pieter,
    Ik werk ook met roofmijten, maar heb nog een vraagje. Hoe controleer jij de varroapopulatie, vermits je geen lade hebt. Zou het een goed idee zijn om bij jouw bodem de achterwand te kunnen verwijderen, zodat je regelmatig, gedurende een paar dagen, een gesloten bodem bovenop het rooster kunt leggen en op die manier de gevallen varroa kunt tellen?

    • Beste Frank,
      Je hebt gelijk! Met mijn bodems kan je inderdaad niet meer controleren of er mijten zijn en of die varroapopulatie vermindert en juist aangroeit. Ik heb erover getwijfeld om nog een extra schuiflade in te bouwen zodat ik af en toe nog een papier kan inschuiven om de gevallen varroa’s te tellen, maar ik ben helaas niet handig genoeg daarvoor.
      Maar ik doe toch wel een vorm van controle. Ik neem uit elk volk een broedaflegger. Dat moet ik sowieso doen om mijn winterverliezen te compenseren. Concreet komt het erop neer dat ik midden mei 3 raampjes broed in een 3 raams afleggerkastje stak. Deze verhuist 2 km verder en een maand later controleer ik of de nieuwe koningin aan de leg is. In deze 3 ramer (kan ook met zesramers of zelfs met hele broedbak natuurlijk) zit wel een varroa schuif en na 3 weken is alle broed uitgekomen en zitten alle varroa’s op de bijen. Daardoor beginnen die varroa’s te vallen op het witte papier op de schuif. En de afleggers uit de volken die op de roofmijten staan, daar zitten bijzonder weinig mijten in. Gemiddeld minder als de volkjes die niet op de roofmijten staan. Vandaar dat ik er alle vertrouwen in heb dat die roofmijten wel degelijk goed hun best doen om die varroapopulatie te verminderen.
      groeten, pieter

  5. hello,
    ik zou hier ook mee willen beginnen, maar ik ik vroeg me af , door dat de bak rechtsreeks op de bodem staat is er toch weinig ventilatie, is er dan geen vocht en schimmelprobleem in de kast, vooral s’winters ?
    grts Miguel

    • Hoi Miguel,
      Er is inderdaad geen ventilatie, buiten de 3 vlieggaten. En ik heb voorlopig nog geen problemen gezien. Geen schimmel, al moet ik er wel bijzeggen dat de meeste volken op 1 broedbak overwinteren, de bijen zitten dus erg krap wat in ieder geval de schimmel op de buitenste ramen vermijdt. Maar terug, in een holle boom is er ook geen ventilatie, daar is ook alleen maar een gat van een afgestorven tak of van een spechtenhol. En de bijen vinden dat prima omdat ze daardoor het binnenklimaat (temperatuur, vocht, geur, CO²…) goed kunnen regelen. De compost moet vochtig blijven zodat de roofmijten niet afsterven. Alleen in juli heb ik de compost met een gieter wat moeten bevochtigen omdat die te droog was, vooral de bovenste laag dan, want als ik voelde met mijn hand in de onderste lagen, dan was de compost nog goed vochtig. groetjes, pieter

    • Hoi Miguel,
      je kan het je niet indenken hoeveel verschillende insecten in die compost zitten onder de bijenkast. Mieren, pissebedden, kevertjes, duizendpoten, miljoenpoten, spinnetjes en nog heel veel andere diertjes die vrolijk rondkruipen… het krioelt werkelijk van de beestjes… en hopelijk zit er tussen al dat gewriemel nog wat roofmijten die de varroa’s terugdringen. Maar de bijen vinden het écht prima (denk ik toch), ze zien er in elk geval gezond uit. Ik vermoed dat het in de natuur ook zo is dat er grote symbiose is tussen een bijenvolk en andere organismen die met de kolonie samenleven. De grote verscheidenheid aan insecten stelt me gerust dat de compost van goede kwaliteit is en dat de roofmijten genoeg ander voedsel vinden als de mijten allemaal opgegeten zijn. Ik zou niet willen dat die roofmijten honger moeten lijden…

  6. Hoi Pieter,

    Ik heb al vaker gehoord dat imkeren met roofmijten echt wel een goed idee is.
    Ik zou er zelf ook mee willen beginnen. Ik lees hier echter dat de compostbak voor de roofmijten rechtstreeks op de grond moet staan. Dit is in mijn huidige bijenstand niet echt mogelijk. Deze staat bij mijn ouders, daar ik momenteel nog geen plaats heb voor bijen thuis. De stand staat daar op het terras bij het tuinhuis. Zou het doenbaar zijn om de roofmijten te houden in een bak met een bodem? Deze zou ik wel onder mijn stand kunnen bevestigen, om dan hierop mijn kasten te plaatsen.

    Voor de bijenstand die we plannen hier thuis zou het ook moeilijk zijn om de compostbak op de grond te zetten, daar we van plan zijn om ons tuinhuisje zodanig te bouwen dat er een mooie plek beschikbaar is op het dak. Ook hier zou ik willen werken dus met een bak met een bodem.

    Zijn er mensen die al ervaring hebben om de roofmijten te houden in zo’n afgesloten bak? Lukt dit even goed als met een bak die wel in contact staat met de bodem? Ik hoor het graag!

    • Beste Rune,
      ik heb al verschillende keren gesproken met imkers roofmijten houden in een compostbak die niet op de grond staat, maar ik heb er zelf geen ervaring mee. Ze vertelden me dat het doel vooral was om bijenvolken een varroabehandeling van enkele weken te geven zonder dat de vloer moet opgebroken worden, als bijenvolken bijvoorbeeld in een bijenhal staan waar beton op de vloer ligt. De grootste uitdaging is echter om de compost vochtig te houden. Je kan dan best op een andere plaats roofmijten telen in een compostbak die wel vochtig blijft om zo die compost te kunnen gebruiken in de afgesloten compostbakken.

      Zie je ergens een foto van iemand die die bakken onder zijn/haar bijenkasten heeft staan, stuur me dan even een linkje, dan deel ik dat hier op deze
      comment.
      groetjes, pieter

  7. Beste Pieter,
    Een heel mooi en inspirerend verhaal en ik wil zelf ook wel met roofmijten beginnen. Jij hebt het erover dat de kasten op een bed van compost moeten staan. Maar voorzover ik weet is compost altijd “dood” doordat het in de composthoop zo warm wordt (60°C). Mijn berg compost (biologisch, van een afvalverwerker) dampt in elk geval. Gaat dat dan goed, en/of kan ik ook gewoon tuinaarde in de bakken stoppen?

    • Beste Jan,
      Zeker uitproberen en laat ons zeker weten wat de resultaten bij jou zijn!
      Over die compost: Inderdaad, bij het composteringsproces zelf komt warmte vrij. En deze warmte zorgt er o.a. voor dat zaden vergaan zijn zodat er geen onkruidbed ontstaat als je de compost zou uitspreiden. Maar dit wil niet zeggen dat compost dood is, in tegendeel. De warmte wordt veroorzaakt door tal van organismen, bacteriën, schimmels, protisten, diertjes,… die in de compost hun werk doen. Bodemfreak Phil Nauta schrijft in zijn boek dat er 30.000 verschillende organismen per theelepel te onderscheiden zijn… niet echt ‘dood’ dus…
      Ik zou , zoals je voorstelt, voor de biocompost gaan. Dat die nog warm is, is niet erg. Dat wil gewoon zeggen dat het composteringsproces nog bezig is, maar meestal duurt dat niet lang meer. Je kan altijd gewoon zelf wat organisch materiaal toevoegen, gewoon de bovenste laag humus die je vindt in elk bos of park. Ik heb inderdaad al gehoord dat sommigen het doen met potgrond en turf in plaats van compost, maar ik weet niet of die roofmijt op lange termijn daarin even goed gedijt als in compost.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *